مارو در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کشور چین مدعی شده ساخت کاغذ از شن، بدون آسیبهای زیستمحیطی انجام میشود اما عواملی چون برداشت شن از بیابانها و رد پای استفاده از رزینها و کربن، نگرانیهایی را به همراه دارد.
تیتر فرهنگی: در هفتههای اخیر گزارشهایی از چین منتشر شده که ادعا میکنند پژوهشگران این کشور موفق به تولید نوعی «کاغذ از شن بیابانی» شدهاند؛ محصولی که گفته میشود بدون قطع درخت و مصرف آب، از ترکیب شن و ضایعات کشاورزی ساخته میشود.
این خبر با استقبال گسترده در شبکههای اجتماعی روبهرو شد و بسیاری آن را «انقلابی سبز» در صنعت کاغذ نامیدند. اما آیا این ادعاها واقعاً درست است؟
فناوری ساخت «کاغذ سنگی» پیشتر در کشورهای مختلف وجود داشته است. در این روش معمولاً ۷۰ تا ۸۰ درصد پودر سنگ (عمدتاً کربنات کلسیم) با حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد رزین پلاستیکی ترکیب میشود تا ورقهایی مشابه کاغذ تولید شود. گفته میشود نسخهی چینی از شن بیابان و الیاف ضایعاتی برای ایجاد بافت کاغذ استفاده میکند، اما تا امروز جزئیات فنی و مدارک علمی قابلبررسی از سوی منابع مستقل منتشر نشده است. در نتیجه، بخشی از هیاهوی رسانهای هنوز در حد ادعا باقی مانده.
ایدهی تولید کاغذ بدون چوب در کشوری مثل چین که سالانه میلیونها تُن کاغذ مصرف میکند، جذاب است. چنین محصولی میتواند فشار بر جنگلها و منابع آبی را کاهش دهد و از مواد دورریز معدنی و کشاورزی بهره بگیرد. در مناطق خشک شمال و غرب چین، این فناوری میتواند حتی نقشی در اشتغالزایی محلی و کاهش فرسایش بیابانی داشته باشد.
نگرانیها و ابهامها
اما منتقدان هشدار میدهند که «کاغذ شن» الزاماً سبزتر از کاغذ معمولی نیست. نخست، بیشتر نمونههای مشابه از رزین پلاستیکی (مانند HDPE) استفاده میکنند که غیرقابلتجزیه و دشوار برای بازیافت است. اگر این مواد وارد چرخهی بازیافت کاغذ شوند، میتوانند کل فرآیند را آلوده کنند.
دوم، استخراج شن نیز بدون پیامد نیست. بسیاری از گونههای شن بیابانی از نظر ترکیب یا اندازه دانه برای استفاده صنعتی مناسب نیستند و برداشت بیرویه از منابع قابلاستفاده میتواند باعث آسیب به خاک، فرسایش و تهدید زیستگاههای طبیعی شود.
در نهایت، اگر رزینها از منابع نفتی تأمین شوند، باید انرژی مصرفی و ردپای کربنی کل چرخهی تولید محاسبه شود تا بتوان با قطعیت گفت این فناوری واقعاً پایدار است.
در رسانههای اجتماعی چین و فراتر از آن، کاربران از «نوآوری حیرتانگیز» سخن گفتهاند و نمونههایی از ورقهای تولیدشده را به اشتراک گذاشتهاند. در مقابل، پژوهشگران محیطزیست و کارشناسان فناوری مواد تأکید میکنند که هنوز دادههای علمیِ شفاف و گزارشهای ارزیابی چرخهی عمر (LCA) منتشر نشده است و بهتر است از قضاوت شتابزده خودداری شود.
برخی کارشناسان نیز یادآور شدهاند که «کاغذ سنگی» از دههی ۱۹۹۰ در برخی کشورها تولید میشود و اگرچه مزایای خود را دارد، اما مشکلات بازیافت و هزینهی بالای آن مانع جایگزینی کامل با کاغذ سنتی شده است.
در نهایت، «کاغذ از شن بیابان» میتواند گامی نو در مسیر کاهش مصرف چوب و آب باشد، اما هنوز نمیتوان آن را تحولی قطعی در صنعت سبز دانست. تا زمانی که دادههای فنی، ترکیب شیمیایی و ارزیابیهای زیستمحیطی مستقل منتشر نشود، این فناوری بیشتر یک نوآوری امیدوارکننده است تا یک دستاورد تثبیتشده.
چین طی سالهای اخیر پروژههای گستردهای برای مهار بیابانزایی اجرا کرده است، و شاید این فناوری، اگر از مسیر علمی و شفاف دنبال شود، بتواند بخشی از آن تلاشها را تقویت کند — اما مسیر «کاغذ سبز» هنوز طولانی است.
نظرات توسط مدیر بسته شده است